Wat is een spaarrekening en wat is een termijndeposito?
Een spaarrekening is een rekening waarop je geld apart zet en variabele rente ontvangt. Je komt er op elk moment bij: overboeken naar je tegenrekening kan meestal dezelfde dag nog. De bank kan de rente op elk moment aanpassen, meestal na een korte kennisgeving. Voor de meeste Nederlandse spaarders is dit de standaardvorm van sparen.
Een termijndeposito (kortweg: deposito) is een spaarproduct waarbij je een bedrag voor een vooraf vastgestelde periode vastzet — 3, 6, 9, 12, 24, 36, 48, 60 of soms 84 maanden. In ruil daarvoor krijg je een vaste rente die de hele looptijd geldt. Tussentijds opnemen is niet, of alleen tegen boete, mogelijk.
De kernbelofte verschilt dus: een spaarrekening geeft flexibiliteit, een deposito geeft zekerheid over je rendement. Beide vallen in Nederland onder hetzelfde depositogarantiestelsel dat je saldo dekt tot 100.000 € per persoon per bank.
Hoe werkt een spaarrekening — en hoe werkt een deposito?
Openen kan bij beide vrijwel altijd 100% online. Na identificatie via iDIN, DigiD-koppeling of een verificatiebetaling stort je vanaf je Nederlandse tegenrekening geld over. Vanaf dat moment begint de rente te lopen.
Bij een spaarrekening wordt de rente meestal dagelijks berekend en één keer per jaar (of per kwartaal) bijgeschreven. De bank kan het percentage op elk moment aanpassen. Wil je geld eraf halen? Overboeken naar de gekoppelde tegenrekening. Klaar. Sommige spaarrekeningen kennen een opzegtermijn (bijvoorbeeld 33 of 95 dagen) in ruil voor een iets hogere rente — pas op dat je dan niet meer per direct bij je geld kunt.
Bij een deposito staat het bedrag vast tot einddatum. Op die datum krijg je hoofdsom plus rente automatisch op je tegenrekening, of — als je dat vooraf hebt aangevinkt — wordt het deposito verlengd tegen de dan geldende rente. Slim veelgebruikte truc: een 'ladder' van meerdere deposito's met opeenvolgende einddata, zodat er elk jaar of half jaar weer een deel vrijkomt.
Spaarrekening vs termijndeposito: welke past bij jou?
De keuze draait om drie vragen: heb je het geld op korte termijn nodig, wil je zekerheid over je rente, en denk je dat de marktrente stijgt of daalt?
Kies een spaarrekening als: • je niet zeker weet wanneer je bij het geld moet; • je een buffer opbouwt voor onverwachte uitgaven; • je verwacht dat rentes verder stijgen (dan volgt je variabele rente mee omhoog); • het bedrag klein is en een deposito-minimum (vaak 500 – 1.000 €) niet uitkomt.
Kies een termijndeposito als: • je een concreet doel over 1, 2 of 5 jaar hebt — aanbetaling huis, studie kinderen, geplande auto; • je een hogere rente wilt vastzetten voordat de ECB eventueel verlaagt; • je zonder verrassingen weet wat er op einddatum staat.
Veel spaarders combineren: een deel op een vrij opneembare spaarrekening als noodfonds (bijvoorbeeld drie tot zes maanden vaste lasten), de rest op een of meer deposito's tegen een hogere vaste rente.
Voordelen — per producttype
Spaarrekening: • Volledige flexibiliteit — je geld staat er niet vast. • Rente kan meestijgen met de markt. • Geen minimuminleg bij de meeste aanbieders. • Simpel op te zeggen; geen einddatum om in de gaten te houden.
Termijndeposito: • Vaste, voorspelbare rente — vanaf dag één weet je exact wat het oplevert. • Doorgaans hoger dan wat een vrij opneembare spaarrekening biedt, zeker op looptijden vanaf 24 maanden. • Geen impulsuitgaven mogelijk; het geld is 'weg' tot einddatum. • Vrijwel geen beheerkosten.
Wat beide delen: kapitaal gedekt door het depositogarantiestelsel tot 100.000 € per persoon per bank, 100% online te openen (meestal binnen tien minuten), en uitstekend geschikt als tegenwicht voor beleggingen met koersrisico.
Risico's en aandachtspunten
Sparen is een van de veiligste vormen van vermogensopbouw. Risicovrij is het niet.
• Faillissementsrisico van de bank — het depositogarantiestelsel dekt tot 100.000 € per persoon per bank, maar uitkering kan enkele weken duren. Blijf onder die grens per bank. • Inflatie — als de netto spaarrente lager is dan de inflatie, daalt je koopkracht. Dat geldt voor beide producttypes en is de reële reden waarom mensen ook beleggen. • Liquiditeitsrisico — bij een deposito staat je geld vast. Vervroegd opnemen kost rente of is helemaal niet mogelijk. Bij een spaarrekening met opzegtermijn (33, 65, 95 dagen) is dit ook een aandachtspunt. • Renterisico — dit werkt twee kanten op. Zet je nu 5 jaar vast tegen 3% en stijgt de marktrente naar 4,5%? Je mist het verschil. Kies je een variabele spaarrekening en zakt de rente naar 1%? Ook jouw rente zakt mee. • Wisselkoersrisico — deposito's in USD of GBP klinken aantrekkelijk (soms 4,5 – 5%), maar de EUR-koers op einddatum bepaalt je werkelijke rendement.
Depositogarantiestelsel: 100.000 € per bank
Het Nederlandse Depositogarantiestelsel (DGS) wordt uitgevoerd door De Nederlandsche Bank (DNB) en garandeert 100.000 € per persoon per bank. Dat plafond geldt voor je betaalrekening, spaarrekening en deposito's bij die bank sámen — niet per rekening. Bij een en/of-rekening geldt het per rekeninghouder, dus 200.000 € voor een gezamenlijke rekening van twee personen.
Dankzij de Europese richtlijn 2014/49/EU gelden in alle EU-lidstaten equivalente stelsels: FGDR in Frankrijk, EdB in Duitsland, FGD in Portugal, FITD in Italië, FGDL in Luxemburg. Zet je spaargeld bij een bank uit een ander EU-land, dan geldt de garantie van het land waar de bank haar zetel heeft, tegen dezelfde grens van 100.000 €. Voor niet-EU-banken (VK, Zwitserland) gelden aparte nationale regels — die moet je apart controleren.
Praktisch gevolg: heb je meer dan 100.000 € te sparen, spreid dan over meerdere banken. Dat is de enige manier om je hele vermogen volledig gedekt te houden.
Belasting op spaarrente: Box 3 in 2026
Anders dan in veel andere Europese landen wordt spaarrente in Nederland niet aan de bron belast. De bank stort het volledige rentebedrag; de fiscus rekent apart af via Box 3.
Hoe werkt dat concreet voor 2026:
• De Belastingdienst kijkt naar je vermogen op peildatum 1 januari. • Voor spaargeld en deposito's rekent men met een forfaitair rendement — voor 2026 indicatief circa 1,44%. • Over dat forfait wordt 36% belasting geheven. • Iedereen heeft een heffingvrij vermogen van circa € 57.684 (fiscale partners samen circa € 115.368). • Sinds de tegenbewijsregeling kun je aantonen dat je werkelijke rendement lager was — dan wordt dat werkelijke bedrag belast.
Rekenvoorbeeld: 100.000 € spaargeld, alleenstaand. Boven de vrijstelling: ongeveer 42.316 €. Forfaitair rendement: 42.316 × 1,44% ≈ 609 €. Belasting: 609 × 36% ≈ 219 €. Bij een bruto spaarrente van 3% ontvang je 3.000 € rente en betaal je circa 219 € Box 3-heffing — netto dus rond 2.781 €.
Spaargeld bij een buitenlandse bank telt precies zo mee in Box 3; alleen moet je de saldi zelf in de aangifte opnemen (er is geen automatische aanlevering vanuit veel niet-Nederlandse banken).
Hoe kies je concreet: vijf criteria
1. Bruto én netto rente — reken door of de rente boven de heffingvrije Box 3-grens netto interessant blijft. Bij een deposito zet je het percentage vast; bij een spaarrekening kijk je naar de gemiddelde rente over het laatste jaar, niet alleen naar een tijdelijke actierente. 2. Looptijd of opzegtermijn — voor geld dat je binnen 12 maanden nodig hebt is een vrije spaarrekening logischer dan een 5-jaars deposito. Voor geld dat je jaren kunt missen is een langer deposito bijna altijd rendabeler. 3. Minimum- en maximuminleg — sommige deposito's vragen 500 of 1.000 €; garantiegrens zit bij 100.000 €. Bij een spaarrekening is er vaak geen minimum. 4. Zekerheid — welk depositogarantiestelsel geldt, hoe solide is de bank, en heeft de bank een investment-grade rating? 5. Praktische zaken — openen met iDIN of DigiD, éénmalige tegenrekening-check, en of automatische verlenging op einddatum standaard aan- of uitstaat. Dat laatste is voor deposito's de belangrijkste vinkje-controle.
Nederlandse versus Europese aanbieders
Nederlandse grootbanken (ING, ABN AMRO, Rabobank) bieden op vrij opneembare spaarrekeningen doorgaans 1,25% – 1,75% variabele rente. Gespecialiseerde Nederlandse spaarbanken (LeasePlan Bank, GarantiBank International, Knab, Brand New Day) gaan hoger, met deposito's tot circa 2,70% bruto op langere looptijden.
Wie meer rente wil, kijkt over de grens. Banken uit Duitsland, Frankrijk, Portugal, Italië, Malta of Litouwen bieden regelmatig deposito's tussen 3% en 4,5%, en soms een variabele spaarrekening rond 3% (Trade Republic is hier het bekendste voorbeeld). Alles gedekt door de nationale versie van het depositogarantiestelsel, allemaal met dezelfde 100.000 €-grens. Overboeken gaat gratis en binnen enkele seconden via SEPA Instant.
De extra moeite: je saldi zelf in Box 3 aangeven, en de communicatie kan Engelstalig zijn in plaats van Nederlands. Voor het rendementsverschil van soms 1 tot 2 procentpunt is dat voor veel spaarders een acceptabele prijs.